DachyB2B / Baza wiedzy / Vademecum i artykuły / Konstrukcja dachu / Jak prawidłowo wykonać dach?

Jak prawidłowo wykonać dach?

Dodano: poniedziałek, 03 grudnia 2018 12:19
Jak prawidłowo wykonać dach?

Trwałość budynku, jego energooszczędność i komfort użytkowania w dużej mierze zależą od prawidłowo wykonanego dachu. Warstwy dachu ochronią budynek przed szkodliwymi czynnikami atmosferycznymi, kształt połaci i rodzaj pokrycia wpływają na jego estetykę. Odpowiedni system rynnowy skutecznie odprowadzi wodę z dachu.

Z artykułu dowiesz się:

  • Jaki wybrać materiał pokrycia dachowego?
  • Jak prawidłowo układa się pokrycie dachowe?
  • Jak wykonać izolację dachu?
  • Jak ułożyć podkład?
  • Jakie są zasady montażu systemu rynien?
  • Co zrobić z deszczówką?
  • Jak wykonać obróbkę blacharską?
  • Jakie akcesoria dachowe należy zamontować?
  • Czym kierować się przy wyborze dekarzy?
  • Jakie są najczęstsze błędy podczas krycia nowego dachu i wymiany starego?

Rodzaj pokrycia dachowego powinien dobrać architekt, biorąc pod uwagę nie tylko estetyczne oczekiwania inwestorów, ale przede wszystkim dostosowanie materiału do kształtu i kąta nachylenia dachu. Istotne są też zapisy Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego lub warunki zabudowy, które niekiedy narzucają zastosowanie konkretnych materiałów.

Połączenie elewacji z pokryciem dachowym
Harmonijne połączenie materiałów wykończeniowych dachu oraz elewacji decyduje o charakterze budynku. BLACHY PRUSZYŃSKI

WSKAZÓWKI WYBORU MATERIAŁU POKRYCIA DACHOWEGO

Producenci pokryć określają warunki ich stosowania oraz zalecany kąt nachylenia połaci dachu. Kąt ten ma wpływ na sposób mocowania oraz szczelność ułożonego materiału. Na przykład dachówki można układać na dachach o nachyleniu połaci powyżej 10 stopni, z tym, że w zakresie kąta nachylenia 11-22 stopni wymagane jest pełne deskowanie z warstwą hydroizolacji z papy lub folii wstępnego krycia.

Maksymalne pochylenie połaci pod dachówki to 90 stopni. Przy wyborze dachówek ważny jest też ich kształt, ponieważ ma wpływ na sposób układania - wymagany zakład kolejnych elementów. Na przykład dachówki karpiówki można układać na dachu o pochyleniu 10-90 stopni, ale zalecane jest pochylenie powyżej 30. Decydując się na tego typu pokrycie, należy pamiętać, że zakres kąta nachylenia połaci może być innych dla poszczególnych kształtów dachówek.

 

Kąt nachylenia układania dachówek
Dachówki można układać na dachach o pochyleniu połaci od 10 do 90 stopni. W zakresie kąta nachylenia 11–22 stopni wymagane jest pełne deskowanie z warstwą hydroizolacji z papy lub folii wstępnego krycia. CREATON POLSKA

Papę termozgrzewalną zwykle układa się na dachach o kącie pochylenia od 0 do 12 stopni, gonty bitumiczne 5-45, a blachy 5-90 (zalecane powyżej 14) stopni.

Przy doborze rodzaju pokrycia ważna też jest racjonalność zastosowania danego materiału. Kształt dachu ma wpływ na zapotrzebowanie materiału do jego pokrycia. Jeśli jest skomplikowany, ma wiele załamań, to lepiej zastosować pokrycie z elementów drobnowymiarowych, np. z dachówek ceramicznych lub cementowych.

Układanie gontów bitumicznych
Gonty bitumiczne nadają się na dachy o skomplikowanym kształcie, z wieloma połaciami i załamaniami. STEMA

Na dużych, prostych połaciach, sprawdzą się blachodachówki, bo układa się je łatwo, szybko i na takim dachu nie powstaje dużo odpadów. Jeśli dach ma wyoblenia, to można na nim ułożyć dachówki lub gonty bitumiczne.

Gdy architekt wybierze rodzaj materiału na pokrycie, wówczas projektant konstrukcji wykonuje obliczenia dotyczące wytrzymałości konstrukcji dachu. Dobiera on odpowiednią klasę drewna oraz przekroje poszczególnych elementów więźby ze względu na nośność i dopuszczalne ich ugięcie.

JAK UKŁADA SIĘ POKRYCIE DACHOWE?

Kryciem dachu zajmują się dekarze - elita wśród wykonawców. Samo krycie dachu dla doświadczonego profesjonalisty nie jest skomplikowane. Najwięcej czasu zajmuje odpowiednie wykonanie obróbek blacharskich, połączeń różnych materiałów, przejść kominów i osadzenie okien połaciowych. Elementy te w dużej mierze decydują o jakości wykonanego pokrycia i w miejscach tych najczęściej pojawiają się usterki.

Warto wiedzieć, że zaklejenie i zakrycie takich miejsc uszczelniaczem dekarskim nie jest rozwiązaniem, które przetrwa lata, a ewentualne niedoróbki i nieszczelności dachu są niechętnie naprawiane przez innych dekarzy. Dzieje się tak, ponieważ przyczyny błędów trudno jest zdiagnozować. Ponadto tego typu naprawy wymagają niekiedy większej ingerencji w pokrycie dachu, bo na przykład należy wykonać poprawki obróbek.

W przypadku dachu pokrytego dachówkami nie jest to bardzo skomplikowane, bo można je przełożyć, natomiast pokrycie z blachy może wymagać wymiany całych arkuszy.

Krycie dachu blachą
Pokrycie z blachy układa się szybko, bo arkusze mają duże wymiary. Niestety w przypadku uszkodzenia konieczna może okazać się wymiana sporego fragmentu dachu. RUUKKI
Układanie pokrycia dachowego na skomplikowanej połaci
Najwięcej czasu i staranności wymaga ułożenie pokrycia na skomplikowanej połaci, np. z wolim okiem (a) i wykonanie wszelkich połączeń połaci (b). WIENERBERGER

WARSTWY IZOLACYJNE

Na funkcjonalność dachu mają wpływ również inne jego elementy. Na przykład wykraplanie się wody pod pokryciem jest przypisywane jego nieszczelności. A to przecież normalne zjawisko, zachodzące w przestrzeni przegrody dachu, które należy uwzględnić przy jego projektowaniu i wykonawstwie. Dlatego tak ważne jest prawidłowe wykonanie wszystkich warstw:

  • paroizolacja - powinna zabezpieczać termoizolację przed wilgocią migrującą od strony wewnętrznej;
  • wiatroizolacja - ma chronić ocieplenie dachu od strony zewnętrznej, zapewniać szczelność i umożliwiać odprowadzenie kondensatu, który może się wykroplić pod pokryciem.
Folia wiatroizolacyjna i paroizolacyjna
Folia wiatroizolacyjna zabezpiecza wełnę mineralną od strony zewnętrznej (a), a paroizolacyjna od wewnątrz (b). COROTOP, ISOVER

Brak obu tych warstw może spowodować zawilgocenie zabudowy poddasza skraplającą się wodą, sugerując, że pokrycie dachu jest nieszczelne.

Brak folii paroizolacyjnej może wpływać na zawilgocenie wełny
Brak folii paroizolacyjnej na poddaszu użytkowym może spowodować zawilgocenie wełny w przestrzeni dachu. T. RYBARCZYK

Istotne jest też, by rodzaj i grubość termoizolacji była właściwie dobrana, by użytkowanie pomieszczeń na poddaszu nie było uciążliwe ze względu na brak komfortu cieplnego. Należy zadbać, by pomieszczenia te nie nagrzewały za bardzo i nie wyziębiały.

Ocieplanie poddasza wełną mineralną
Połacie użytkowego poddasza najczęściej ociepla się wełną mineralną w warstwie grubości co najmniej 30 cm. ISOVER

Niezbędny podkład

Przed ułożeniem pokrycia, na konstrukcji dachu układa się podkład, w formie deskowania lub ołacenia, a na nim wierzchnie pokrycie.

Pełne deskowanie usztywnia konstrukcję dachu. Wykonuje się je na kilka sposobów:

  • z wąskich desek (o szer. do 150 mm i gr. 19-25 mm);
  • ze sklejki wodoodpornej o grubości 12-18 mm;
  • płyt drewnopochodnych (OSB 3, mfp) o gr. 15-22 mm.

Na deskowaniu układa się potem trwały materiał hydroizolacyjny - papę albo folię wstępnego krycia (FWK).

Sztywnego, równego i gładkiego podkładu wymagają pokrycia z blachy płaskiej oraz materiałów bitumicznych (papy, gonty).

Ołacenie polega na przybiciu na krokwiach dachowych rusztu z drewnianych listew - łat i kontrłat. Kontrłaty nabija się równolegle do krokwi, a łaty prostopadle do nich. Najczęściej stosuje się łaty o wys. 40-50 mm i szer. 38-60 mm, w rozstawie co 300-400 mm. Przekrój łat i ich rozstaw zależy od ciężaru i sztywności pokrycia, kąta nachylenia połaci i rozstawu krokwi.

Więźbę dachu osłania się również membraną - folią dachową o wysokiej paroprzepuszczalności. Mocuje się ją bezpośrednio na krokwiach i dopiero na nią nabija się ołacenie.

Ołacenie wykonuje się pod dachówki, blachodachówki oraz płyty faliste.

Układanie sztywnego podładu na dachu
Sztywny podkład np. z drewnopochodnych płyt mfp układa się pod lekkie pokrycia z blachy płaskiej i pod gonty bitumiczne. PFLEIDERER
Pokrycie papą pełnego deskowania
Pełne deskowanie można pokryć papą wstępnego krycia. T. RYBARCZYK
Wykonanie rusztu z łat i kontrłat
Ruszt z łat i kontrłat wykonuje się pod dachówki, blachodachówki oraz płyty faliste. RöBEN

SYSTEM RYNIEN

By skutecznie odprowadzić wodę opadową z dachu niezbędny jest system rynien i rur spustowych. Rynny zbierają wodę z okapów dachu, a rury spustowe - z rynien.

System powinien być dobrany przez projektanta, który uwzględnia powierzchnię dachu oraz jego spadki i dobiera do nich przekrój rynien oraz liczbę i średnicę rur spustowych.

Obecnie prawie każdy producent orynnowania zamieszcza na swojej stronie internetowej kalkulatory ułatwiające dobór odpowiedniego systemu. Przypadkowo dobrane rynny na etapie wykonawczym mogą bowiem okazać się niewystarczające do skutecznego odprowadzenia wody z dachu.

Rynny na dachu bezokapowym
Rynny i rury spustowe są szczególnie ważne na dachu bezokapowym, by woda nie ściekała na elewacje. T. RYBARCZYK

Solidny dekarz powinien poprawnie zamontować przewidziane w projekcie orynnowanie uwzględniając materiały z jakich jest wykonane i ich rozszerzalność temperaturową, by mogły się odkształcać pod wpływem wysokiej i niskiej temperatury.

Elementy orynnowania zmieniające swoją długość mogą bowiem spowodować powstawanie nieszczelności, a nawet mogą ulec zniszczeniu.

Co zrobić z deszczówką?

Wodę spływającą z dachu można wykorzystać na kilka sposobów:

  • rozprowadzić na powierzchni działki - jeśli grunt jest przepuszczalny, a teren wokół domu nie jest utwardzony;
  • odprowadzić do rowu melioracyjnego - pod warunkiem zgody miejscowego wydziału odpowiedzialnego za gospodarkę wodną;
  • skierować do kanalizacji zbiorczej - jeżeli jest ona przystosowana do odbioru - poza ściekami bytowo-gospodarczymi - deszczówki, a zgodę wyrazi przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne;
  • odprowadzić do studni chłonnej lub podziemnej komory wykonanej ze specjalnych skrzynek rozsączających;
  • gromadzić w zbiorniku i wykorzystywać, np. do podlewania ogrodu.
Odpowiedni system rynnowy skutecznie odprowadzi wodę z dachu
Dobór odpowiedniego systemu to podstawa efektywnego odprowadzania wody z dachu. GALECO, GAMRAT

WYKONANIE OBRÓBKI BLACHARSKIEJ

W zależności od rodzaju pokrycia - na styku połączenia pokrycia z innymi elementami budynku oraz w miejscach wspólnych krawędzi różnych połaci i przy wolnych krawędziach - wykonuje się obróbki blacharskie. Zazwyczaj w projekcie nie ma rysunków wykonawczych tych elementów, jakość ich wykonania zależy więc od rzetelności i wiedzy dekarzy.

Obróbki dachowe dobrane kolorystycznie do blachodachówki
W przypadku blachodachówki obróbki dachowe można dopasować kolorystycznie do pokrycia. BUDMAT

Obróbki blacharskie pasa podrynnowego i nadrynnowego decydują o prawidłowym ściekaniu wody z okapu do rynien. Jeśli ich nie ma albo są źle wykonane, to powiewy silnego wiatru mogą to uniemożliwić lub działać na drewniane elementy więźby, a woda może spływać po elewacji.

Do zamocowania elementów pokrycia, obróbek blacharskich i rur spustowych należy zastosować właściwe elementy złączne. Wkręty powinny być wykonane z odpowiednich materiałów (by nie korodowały pod wpływem czynników atmosferycznych), dopasowane do podłoża i, jeśli to konieczne, zaopatrzone w podkładki uszczelniające. Na przykład źle ułożone i niesolidnie dokręcone arkusze blachodachówki mogą zostać oderwane przez silny podmuch wiatru.

Obróbka blacharska komina
Obróbka komina to miejsce wymagające szczególnej staranności dekarzy. RÖBEN

POZOSTAŁE ELEMENTY DACHU

Dach powinien być bezpieczny w użytkowaniu. Zimą ma chronić mieszkańców przed zsuwającym się śniegiem, dlatego szczególnie nad wejściami warto zamontować śniegołapy albo daszki ochronne (jeśli jest taka konieczność).

Ponadto na dachu należy zamontować stopnie lub ławy kominiarskie umożliwiające przeprowadzanie przeglądów kominiarskich i wykonanie ewentualnych napraw połaci.

Elementy dachu: stopnie kominiarskie i płotki przeciwśniegowe
Płotki przeciwśniegowe (a BALEX METAL) oraz stopnie kominiarskie (b, c BRASS, T. RYBARCZYK) to niezbędne wyposażenie prawie każdego bezpiecznego dachu.

Aby zapobiec powstawaniu worków śnieżnych, oblodzeniu połaci i zamarzaniu wody w rynnach dach warto wyposażyć w system przeciwoblodzeniowy. Wolno topniejące grube warstwy ciężkiego śniegu mogą bowiem niebezpiecznie obciążać dach, a lód gromadzący się w rynnach powodować ich pękanie i odrywanie, skutkujące uszkodzeniem elewacji.

Elementy systemu przeciwoblodzeniowego
Zarówno rynny (a LUXBUD), rury spustowe (b ELEKTRA) jak i okap dachu dobrze jest wyposażyć w elektryczny system przeciwoblodzeniowy, który podczas mrozów zapobiega gromadzeniu się lodu i śniegu.

Systemy przeciwoblodzeniowe tworzą elektryczne przewody grzejne, które mają za zadanie działać w czasie opadów, gdy temperatura oscyluje wokół zera oraz w czasie roztopów. Najwygodniej gdy są sterowane automatycznie i wyposażone w czujniki opadu i temperatury działające łącznie.

Przewody instalacji przeciwoblodzeniowej mogą być:

  • stałooporowe - po włączeniu grzeją z taką samą mocą na całej swojej długości, tracąc część energii na ogrzewanie miejsc, w których nie jest to potrzebne;
  • samoregulujące - mogą pracować z różną mocą na różnych odcinkach. Im zimniejszy jest kabel i jego otoczenie, tym intensywniejsze grzanie. Przewód może więc ogrzewać miejsca, które pokrywa śnieg i lód, a w rozmrożonych odcinkach rur prawie nie oddawać ciepła. Takie przewody oszczędzają prąd.

WYBÓR SPRAWDZONEJ EKIPY DEKARZY

Ponieważ od poprawności wykonania dachu również zależy trwałość budynku, bardzo ważne jest by zadbać o zatrudnienie sprawdzonych fachowców, którzy nie będą popełniać błędów. Przecieki dachu najczęściej oznaczają bowiem spore kłopoty dla inwestorów.

Po pierwsze, trudno zatrudnić fachowców chcących poprawiać po poprzednikach, a po drugie, niełatwo znaleźć przyczynę awarii. Szykując ekipy trzeba wiedzieć, że rzadko wykonawcy są uniwersalni i znają specyfikę układania każdego pokrycia.

Zdarza się, że podejmują się ułożenia na dachu materiału, z którym nie mają doświadczenia. Szczególnie narażone na niedoróbki są załamania połaci, kosze, obróbki komina etc. Wybierając dekarzy warto upewnić się, że mają doświadczenie w układaniu wybranego pokrycia i posiadają narzędzia do jego obróbki.

JAKIE BŁĘDY POPEŁNIAMY PODCZAS KRYCIA NOWEGO DACHU I WYMIANIE STAREGO?

Niedoróbki projektowe

Poprawnie zaprojektowana więźba dachowa to podstawa solidnego i bezpiecznego dachu. Szczególnie jeśli ma ona zastąpić starą więźbę na remontowanym budynku. Na etapie projektowania konstruktor powinien ocenić stan budynku, stropów i ścian i sprawdzić ich nośność i wytrzymałość na obciążenia, a następnie zaprojektować nową konstrukcję - zgodnie z wytycznymi w normach. Najpospolitsze błędy projektowe dotyczą źle dobranych, bo zbyt małych przekrojów elementów konstrukcyjnych lub zbyt oszczędnego rozmieszczenia ich na dachu.

Nieokorowane elementy na więźbę dachową
Nieokorowane elementy na więźbę dachową to poważny błąd, mający wpływ na sztywność i trwałość konstrukcji. T. RYBARCZYK

Zamiana pokrycia dachowego bez zgody projektanta

Przy planowanej wymianie materiału wierzchniego na inny należy bezwzględnie skonsultować to z projektantem. O możliwościach zastosowania konkretnego pokrycia w modernizowanym domu decyduje bowiem przede wszystkim ogólny stan budynku i więźby dachowej oraz kąt pochylenia dachu.

Pokrycia lekkie, do których należą gonty bitumiczne i blachy, stosuje się zwykle przy niewielkim nachyleniu od 10 do 30 stopni, natomiast ciężkie, takie jak dachówki ceramiczne i cementowe na więźbach o nachyleniu od 30 do 60 stopni. Poza tym pokrycia dachowe mają różną masę. Na przykład masa dachówki karpiówki jest 10 razy większa od pokrycia blachą, dlatego nie w każdym przypadku można dowolnie zastąpić stare pokrycie zupełnie innym, np. znacznie cięższym.

Niewłaściwe postępowanie z materiałem pokrycia

Korzystanie z niewłaściwych narzędzi może skutkować tym, że materiał podczas obróbki będzie źle dopasowany, a nawet uszkodzony, co pogorszy trwałość i estetykę dachu. Jeżeli np. dachówka jest glazurowana, to bardzo łatwo uszkodzić jej powierzchnię. Podobnie jest w przypadku pokryć blaszanych. Dlatego dekarze powinni używać tylko specjalistycznych narzędzi dopasowanych do konkretnego pokrycia.

Niewłaściwie ułożone pokrycie

Każde pokrycie wymaga odpowiednio sztywnej konstrukcji. Jeśli wykonawca nie zastosuje się do zaleceń jego producenta czyli np. zbyt małe będą przekroje łat, to pokrycie nie będzie miało odpowiedniego podparcia, dach będzie się odkształcać. Na przykład niewłaściwie ukształtowane wole oczka spowodują podnoszenie się dachówki. Mniej poważnym, ale nieestetycznym błędem, jest niestaranne połączenie pokrycia ze ścianą budynku i krokwią koszową.

Źle wykonane obróbki blacharskie

Obróbki blacharskie w postaci pasa podrynnowego, nadrynnowego, rynien i rur spustowych powinny umożliwić odkształcanie się materiałów, z których są wykonane. Ułożenie tych elementów na sztywno, z dużych fragmentów, będzie powodować, że na skutek odkształcalności materiałów pod wpływem działania wysokiej temperatury od działania słońca, mogą się one deformować.

Pas nadrynnowy i podrynnowy zapobiega wylewaniu się wody za rynnę
Brak pasa nadrynnowego i podrynnowego, przy dużych opadach może powodować wylewanie wody poza rynnę. T. RYBARCZYK

Źle zamontowane rynny

Rynny muszą być zamontowane z właściwym spadkiem, by woda się nie przelewała, co zdarza się szczególnie w narożach budynku. Ponadto powinny mieć odpowiednią sztywność, by śnieg zsuwający się z dachu ich nie uszkodził. Należy również zadbać o właściwy zakład długich fragmentów rynien, uwzględniający kompensację oraz odkształcalność pod wpływem niskiej i wysokiej temperatury.

Konieczne są też pasy nadrynnowy i podrynnowy oraz rury spustowe. Łączniki powinny być przytwierdzone do warstwy nośnej muru i dostosowane do jego rodzaju (bloczki lub pustaki). Najczęstszym błędem jest mocowania przelotek do rur spustowych w warstwie styropianu, co nie zapewnia stabilnego łączenia. W rynnach i rurach spustowych warto zainstalować system przeciwoblodzeniowy.

Brak elementów powiązanych z pokryciem dachowym

Wykonując nowy dach nie wolno zapomnieć np. o śniegołapach, czyli drabinkach zabezpieczających przed zsuwaniem się śniegu. Ich brak może spowodować oderwanie się i osunięcie czapy śniegu, co szczególnie w przypadku połaci pochylonej w kierunku wejścia do budynku, może być bardzo niebezpieczne.

Kolejnym elementem są stopnie kominiarskie umożliwiające bezpieczne wejście na dach. Przydatne podczas przeglądów kominiarskich, czyszczenia rynien czy drobnych napraw pokrycia. Powinny to być elementy należące do systemu pokrycia, które jest układane.

Elementy ułatwiające poruszanie się po dachu
Na każdym dachu potrzebne są elementy ułatwiające bezpieczne poruszanie się po nim. T. RYBARCZYK

Niewłaściwe użytkowanie dachu

Należy pamiętać, że jeśli dach pokryty jest papą lub membraną dachową, to nie należy bez potrzeby na niego wchodzić, ponieważ można przerwać takie pokrycie - profesjonalni dekarze mają odpowiednie obuwie przeznaczone do poruszania się po dachu.

Podczas użytkowania budynku czasem zachodzi potrzeba zainstalowania na dachu anteny lub kolektorów słonecznych. Aby nie uszkodzić pokrycia należy używać specjalnych systemów składających się z ram, grzybków instalacyjnych i innych akcesoriów przeznaczonych do konkretnego rodzaju pokrycia.

Tomasz Rybarczyk
Zdjęcie otwierające: RUUKKI

pokrycia dachu i rynny </p><p>
Kształt połaci oraz rodzaj pokrycia wpływają na estetykę, a wszystkie jego warstwy
zabezpieczają budynek przed czynnikami atmosferycznymi - deszczem, śniegiem, wiatrem,
wysoką i niską temperaturą oraz zjawiskami cieplno-wilgotnościowymi, zachodzącymi
w dachu. Rynny natomiast odprowadzą z niego wodę. Prawidłowo wykonany dach
decyduje o trwałości budynku, jego energooszczędności i komforcie użytkowania.</p><p>
Rodzaj pokrycia dachowego powinien
dobrać architekt, biorąc pod
uwagę nie tylko estetyczne oczekiwania
inwestorów, ale przede wszystkim
dostosowanie materiału do kształtu i kąta
nachylenia dachu. Istotne są też zapisy
Miejscowego Planu Zagospodarowania
Przestrzennego lub warunki zabudowy,
które niekiedy narzucają zastosowanie
konkretnych materiałów.</p><p>
WYBÓR MATERIAŁU</p><p>
Producenci pokryć określają warunki ich
stosowania oraz zalecany kąt nachylenia
połaci dachu. Kąt ten ma wpływ na sposób
mocowania oraz szczelność ułożonego
materiału. Na przykład dachówki można
układać na dachach o nachyleniu połaci
powyżej 10 stopni, z tym, że w zakresie
kąta nachylenia 11-22 stopni wymagane
jest pełne deskowanie z warstwą hydroizolacji
z papy lub folii wstępnego krycia.
Maksymalne pochylenie połaci pod dachówki
to 90 stopni. Przy wyborze dachówek
ważny jest też ich kształt, ponieważ
ma wpływ na sposób układania - wymagany
zakład kolejnych elementów. Na przykład
dachówki karpiówki można układać
na dachu o pochyleniu 10-90 stopni,
ale zalecane jest pochylenie powyżej 30.
Decydując się na tego typu pokrycie, należy
pamiętać, że zakres kąta nachylenia połaci
może być innych dla poszczególnych
kształtów dachówek.</p><p>
Papę termozgrzewalną zwykle układa
się na dachach o kącie pochylenia od 0 do
12 stopni, gonty bitumiczne 5-45, a blachy
5-90 (zalecane powyżej 14) stopni.
Przy doborze rodzaju pokrycia ważna
też jest racjonalność zastosowania danego
materiału. Kształt dachu ma wpływ
na zapotrzebowanie materiału do jego pokrycia.
Jeśli jest skomplikowany, ma wiele
załamań, to lepiej zastosować pokrycie
z elementów drobnowymiarowych,
np. z dachówek ceramicznych lub cementowych.</p><p>
Na dużych, prostych połaciach,
sprawdzą się blachodachówki, bo układa
się je łatwo, szybko i na takim dachu nie
powstaje dużo odpadów. Jeśli dach ma wyoblenia,
to można na nim ułożyć dachówki
lub gonty bitumiczne.</p><p>
Gdy architekt wybierze rodzaj materiału
na pokrycie, wówczas projektant konstrukcji
wykonuje obliczenia dotyczące
wytrzymałości konstrukcji dachu. Dobiera
on odpowiednią klasę drewna oraz przekroje
poszczególnych elementów więźby
ze względu na nośność i dopuszczalne ich
ugięcie.</p><p>
UKŁADANIE POKRYCIA</p><p>
Kryciem dachu zajmują się dekarze - elita
wśród wykonawców. Samo krycie dachu
dla doświadczonego profesjonalisty nie
jest skomplikowane. Najwięcej czasu zajmuje
odpowiednie wykonanie obróbek blacharskich,
połączeń różnych materiałów,
przejść kominów i osadzenie okien połaciowych.
Elementy te w dużej mierze decydują
o jakości wykonanego pokrycia
i w miejscach tych najczęściej pojawiają się
usterki.</p><p>
Warto wiedzieć, że zaklejenie i zakrycie
takich miejsc uszczelniaczem dekarskim
nie jest rozwiązaniem, które przetrwa lata,
a ewentualne niedoróbki i nieszczelności
dachu są niechętnie naprawiane przez
innych dekarzy. Dzieje się tak, ponieważ
przyczyny błędów trudno jest zdiagnozować.
Ponadto tego typu naprawy wymagają
niekiedy większej ingerencji w pokrycie
dachu, bo na przykład należy wykonać poprawki
obróbek.</p><p>
W przypadku dachu pokrytego dachówkami
nie jest to bardzo skomplikowane, bo
można je przełożyć, natomiast pokrycie z
blachy może wymagać wymiany całych arkuszy.</p><p>
WARSTWY IZOLACYJNE</p><p>
Na funkcjonalność dachu mają wpływ również
inne jego elementy. Na przykład wykraplanie
się wody pod pokryciem jest
przypisywane jego nieszczelności. A to
przecież normalne zjawisko, zachodzące
w przestrzeni przegrody dachu, które należy
uwzględnić przy jego projektowaniu
i wykonawstwie. Dlatego tak ważne
jest prawidłowe wykonanie wszystkich
warstw:<ul><li>
paroizolacja - powinna zabezpieczać
termoizolację przed wilgocią migrującą od
strony wewnętrznej;</li><li>
wiatroizolacja - ma chronić ocieplenie
dachu od strony zewnętrznej, zapewniać szczelność i umożliwiać odprowadzenie
kondensatu, który może się wykroplić pod
pokryciem.</li></ul>
Brak obu tych warstw może spowodować
zawilgocenie zabudowy poddasza skraplającą
się wodą, sugerując, że pokrycie dachu
jest nieszczelne.</p><p>
Istotne jest też, by rodzaj i grubość
termoizolacji była właściwie dobrana,
by użytkowanie pomieszczeń na poddaszu
nie było uciążliwe ze względu na brak
komfortu cieplnego. Należy zadbać, by pomieszczenia
te nie nagrzewały za bardzo
i nie wyziębiały.</p><p>
ORYNNOWANIE</p><p>
By skutecznie odprowadzić wodę opadową
z dachu niezbędny jest system rynien i rur
spustowych. Rynny zbierają wodę z okapów
dachu, a rury spustowe - z rynien.</p><p>
System powinien być dobrany przez projektanta,
który uwzględnia powierzchnię
dachu oraz jego spadki i dobiera do nich
przekrój rynien oraz liczbę i średnicę rur
spustowych.</p><p>
Obecnie prawie każdy producent orynnowania
zamieszcza na swojej stronie internetowej
kalkulatory ułatwiające dobór
odpowiedniego systemu. Przypadkowo dobrane
rynny na etapie wykonawczym mogą
bowiem okazać się niewystarczające do
skutecznego odprowadzenia wody z dachu.
Solidny dekarz powinien poprawnie zamontować
przewidziane w projekcie orynnowanie
uwzględniając materiały z jakich
jest wykonane i ich rozszerzalność temperaturową,
by mogły się odkształcać pod
wpływem wysokiej i niskiej temperatury.</p><p>
Elementy orynnowania zmieniające swoją
długość mogą bowiem spowodować powstawanie
nieszczelności, a nawet mogą
ulec zniszczeniu.</p><p>
OBRÓBKI BLACHARSKIE</p><p>
W zależności od rodzaju pokrycia - na styku
połączenia pokrycia z innymi elementami
budynku oraz w miejscach wspólnych
krawędzi różnych połaci i przy
wolnych krawędziach - wykonuje się obróbki
blacharskie. Zazwyczaj w projekcie
nie ma rysunków wykonawczych tych elementów,
jakość ich wykonania zależy więc
od rzetelności i wiedzy dekarzy.
Obróbki blacharskie pasa podrynnowego
i nadrynnowego decydują o prawidłowym
ściekaniu wody z okapu do rynien.</p><p>

Jeśli ich nie ma albo są źle wykonane,
to powiewy silnego wiatru mogą
to uniemożliwić lub działać na drewniane
elementy więzby, a woda może
spływać po elewacji.</p><p>
Do zamocowania elementów pokrycia,
obróbek blacharskich i rur spustowych
należy zastosować właściwe
elementy złączne. Wkręty powinny być
wykonane z odpowiednich materiałów
(by nie korodowały pod wpływem czynników
atmosferycznych), dopasowane do podłoża i, jeśli to konieczne, zaopatrzone
w podkładki uszczelniające. Na przykład
źle ułożone i niesolidnie dokręcone arkusze
blachodachówki mogą zostać oderwane
przez silny podmuch wiatru.</p><p>
INNE ELEMENTY DACHU</p><p>
Dach powinien być bezpieczny w użytkowaniu.
Zimą ma chronić mieszkańców
przed zsuwającym się śniegiem, dlatego
szczególnie nad wejściami warto zamontować
śniegołapy albo daszki ochronne (jeśli
jest taka konieczność).</p><p> Ponadto na dachu
należy zamontować stopnie lub łaty
kominiarskie umożliwiające przeprowadzanie
przeglądów kominiarskich i wykonanie
ewentualnych napraw połaci.</p><p>

Aby zapobiec powstawaniu worków
śnieżnych, oblodzeniu połaci i zamarzaniu
wody w rynnach dach warto wyposażyć
w system przeciwoblodzeniowy.
Wolno topniejące grube warstwy
ciężkiego śniegu mogą bowiem niebezpiecznie
obciążać dach, a lód gromadzący
się w rynnach powodować ich pękanie
i odrywanie, skutkujące uszkodzeniem
elewacji.</p><p>
Systemy przeciwoblodzeniowe tworzą
elektryczne przewody grzejne, które
mają za zadanie działać w czasie opadów,
gdy temperatura oscyluje wokół zera
oraz w czasie roztopów. Najwygodniej gdy
są sterowane automatycznie i wyposażone
w czujniki opadu i temperatury działające
łącznie.</p><p>
Przewody instalacji przeciwoblodzeniowej
mogą być:</p><ul><li>
stałooporowe - po włączeniu grzeją
z taką samą mocą na całej swojej długości,
tracąc część energii na ogrzewanie miejsc,
w których nie jest to potrzebne;</li><li>
samoregulujące - mogą pracować z różną
mocą na różnych odcinkach. Im zimniejszy
jest kabel i jego otoczenie, tym intensywniejsze
grzanie. Przewód może
więc ogrzewać miejsca, które pokrywa śnieg i lód, a w rozmrożonych odcinkach
rur prawie nie oddawać ciepła. Takie przewody
oszczędzają prąd.</li></ul>
TYLKO SPRAWDZENI
DEKARZE</p><p>
Ponieważ od poprawności wykonania dachu
również zależy trwałość budynku,
bardzo ważne jest by zadbać o zatrudnienie
sprawdzonych fachowców, którzy nie
będą popełniać błędów. Przecieki dachu
najczęściej oznaczają bowiem spore kłopoty
dla inwestorów.</p><p> Po pierwsze, trudno zatrudnić
fachowców chcących poprawiać
po poprzednikach, a po drugie, niełatwo
znaleźć przyczynę awarii. Szykując ekipy
trzeba wiedzieć, że rzadko wykonawcy
są uniwersalni i znają specyfikę układania
każdego pokrycia.</p><p> Zdarza się, że podejmują
się ułożenia na dachu materiału, z którym
nie mają doświadczenia. Szczególnie
narażone na niedoróbki są załamania połaci,
kosze, obróbki komina etc. Wybierając
dekarzy warto upewnić się, że mają doświadczenie
w układaniu wybranego pokrycia
i posiadają narzędzia do jego obróbki.</p><p>

BŁĘDY PODCZAS KRYCIA
NOWEGO DACHU I WYMIANY
STAREGO</p><p>
Niedoróbki projektowe</p><p>
Poprawnie zaprojektowana więźba dachowa
to podstawa solidnego i bezpiecznego
dachu. Szczególnie jeśli ma ona zastąpić
starą więźbę na remontowanym budynku.
Na etapie projektowania konstruktor powinien
ocenić stan budynku, stropów i ścian
i sprawdzić ich nośność i wytrzymałość na
obciążenia, a następnie zaprojektować nową
konstrukcję - zgodnie z wytycznymi normowymi.
Najpospolitsze błędy projektowe dotyczą
źle dobranych, bo zbyt małych przekrojów
elementów konstrukcyjnych lub zbyt
oszczędnego rozmieszczenia ich na dachu.
Zamiana pokrycia dachowego bez zgody
projektanta</p><p>
Przy planowanej wymianie materiału
wierzchniego na inny należy bezwzględnie
skonsultować to z projektantem. O możliwościach
zastosowania konkretnego pokrycia
w modernizowanym domu decyduje bowiem
przede wszystkim ogólny stan budynku
i więźby dachowej oraz kąt pochylenia dachu.
Pokrycia lekkie, do których należą gonty
bitumiczne i blachy, stosuje się zwykle przy
niewielkim nachyleniu od 10 do 30 stopni,
natomiast ciężkie, takie jak dachówki ceramiczne
i cementowe na więźbach o nachyleniu
od 30 do 60 stopni. Poza tym pokrycia
dachowe mają różną masę. Na przykład masa
dachówki karpiówki jest 10 razy większa od
pokrycia blachą, dlatego nie w każdym przypadku
można dowolnie zastąpić stare pokrycie
zupełnie innym, np. znacznie cięższym.</p><p>
Niewłaściwe postępowanie z materiałem
pokrycia</p><p>
Korzystanie z niewłaściwych narzędzi może
skutkować tym, że materiał podczas obróbki
będzie źle dopasowany, a nawet uszkodzony,
co pogorszy trwałość i estetykę dachu.
Jeżeli np. dachówka jest glazurowana,
to bardzo łatwo uszkodzić jej powierzchnię.
Podobnie jest w przypadku pokryć blaszanych.
Dlatego dekarze powinni używać tylko
specjalistycznych narzędzi dopasowanych
do konkretnego pokrycia.</p><p>
Niewłaściwie ułożone pokrycie</p><p>
Każde pokrycie wymaga odpowiednio
sztywnej konstrukcji. Jeśli wykonawca nie
zastosuje się do zaleceń jego producenta czyli
np. zbyt małe będą przekroje łat, to pokrycie
nie będzie miało odpowiedniego podparcia,
dach będzie się odkształcać. Na
przykład niewłaściwie ukształtowane wole
oczka spowodują podnoszenie się dachówki.
Mniej poważnym, ale nieestetycznym błędem,
jest niestaranne połączenie pokrycia ze
ścianą budynku i krokwią koszową.
Źle wykonane obróbki blacharskie
Obróbki blacharskie w postaci pasa podrynnowego,
nadrynnowego, rynien i rur spustowych
powinny umożliwić odkształcanie się
materiałów, z których są wykonane. Ułożenie
tych elementów na sztywno, z dużych fragmentów,
będzie powodować, że na skutek
odkształcalności materiałów pod wpływem
działania wysokiej temperatury od działania
słońca, mogą się one deformować.</p><p>
Źle zamontowane rynny</p><p>
Rynny muszą być zamontowane z właściwym
spadkiem, by woda się nie przelewała,
co zdarza się szczególnie w narożach budynku.
Ponadto powinny mieć odpowiednią
sztywność, by śnieg zsuwający się z dachu ich
nie uszkodził. Należy również zadbać o właściwy
zakład długich fragmentów rynien,
uwzględniający kompensację oraz odkształcalność
pod wpływem niskiej i wysokiej temperatury.
Konieczne są też pasy nadrynnowy
i podrynnowy oraz rury spustowe. Łączniki
powinny być przytwierdzone do warstwy
nośnej muru i dostosowane do jego rodzaju
(bloczki lub pustaki). Najczęstszym błędem
jest mocowania przelotek do rur spustowych
w warstwie styropianu, co nie zapewnia stabilnego
łączenia. W rynnach i rurach spustowych
warto zainstalować system przeciwoblodzeniowy.
Brak elementów powiązanych z pokryciem
dachowym</p><p>
Wykonując nowy dach nie wolno zapomnieć
np. o śniegołapach, czyli drabinkach zabezpieczających
przed zsuwaniem się śniegu.
Ich brak może spowodować oderwanie
się i osunięcie czapy śniegu, co szczególnie
w przypadku połaci pochylonej w kierunku
wejścia do budynku, może być bardzo niebezpieczne.
Kolejnym elementem są stopnie
kominiarskie umożliwiające bezpieczne wejście
na dach. Przydatne podczas przeglądów
kominiarskich, czyszczenia rynien czy drobnych
napraw pokrycia. Powinny to być elementy
należące do systemu pokrycia, które
jest układane.</p><p>
Niewłaściwe użytkowanie dachu</p><p>
Należy pamiętać, że jeśli dach pokryty jest
papą lub membraną dachową, to nie należy
bez potrzeby na niego wchodzić, ponieważ
można przerwać takie pokrycie - profesjonalni
dekarze mają odpowiednie obuwie
przeznaczone do poruszania się po dachu.
Podczas użytkowania budynku czasem zachodzi
potrzeba zainstalowania na dachu
anteny lub kolektorów słonecznych. Aby
nie uszkodzić pokrycia należy używać specjalnych
systemów składających się z ram,
grzybków instalacyjnych i innych akcesoriów
przeznaczonych do konkretnego rodzaju
pokrycia.