Biblioteka

Dachy zielone

Dodano: poniedziałek, 11 października 2010 06:14

Zielony dach oczyszcza powietrze atmosferyczne, chroni pokrycie i konstrukcję dachu przed nagrzewaniem oraz zmianami temperatury (zmniejsza wahania temperatury do 30°C, podczas gdy na "normalnych" dachach sięgają one nawet 100°C), które mogą powodować ich niszczenie, tłumi hałas o około 40-50 dB. Pomieszczenia budynku usytuowane bezpośrednio pod dachem w mniejszym stopniu nagrzewają się latem.

Dachy zielone

Zielony dach częściowo zbiera wodę z opadów atmosferycznych, co odciąża kanalizację deszczową. W domku jednorodzinnym można powiększyć powierzchnię ogrodu, projektując dodatkowy ogród na dachu np. budynku gospodarczego. Jest to szczególnie korzystne, gdy na dach budynku gospodarczego wychodzą okna mieszkania. Zielony dach można zaprojektować w budynku już istniejącym lub takim, który dopiero ma być zbudowany.

Muszą być jednak spełnione odpowiednie warunki. Konstrukcja budynku (stropodach, ściany, słupy, fundamenty) musi być dostatecznie wytrzymała, aby przenieść zwiększone obciążenie, pochodzące od roślinności, podłoża gruntowego i koniecznych w tym przypadku dodatkowych warstw izolacyjnych. Dach zielony może być użytkowy lub nieużytkowy. Dach użytkowy to taki, na którym mogą przebywać ludzie. Musi być otoczony balustradą, zabezpieczającą przed spadnięciem.

Balustrada musi mieć wypełnienie płaszczyzn pionowych i dostateczną wysokość (liczoną do wierzchu poręczy): w budynkach jednorodzinnych 0,9 m, w budynkach wielorodzinnych i budynkach użyteczności publicznej - 1,1 m. Dach nieużytkowy jest to dach bez dostępu (poza dostępem wynikającym z konieczności konserwacji). Nie przewiduje się przebywania na nim ludzi. Roślinność można projektować zarówno na dachu płaskim, jak i pochyłym (do 35°). Dach płaski może być użytkowy lub nieużytkowy. Na dachu pochyłym nie przewiduje się przebywania ludzi.

Roślinność

Na dachach sadzi się trawę, kwiaty, mchy, krzewy i niskie drzewa. Rośliny nie mogą mieć zbyt rozrośniętych korzeni, które mogłyby uszkodzić pokrycie dachowe. Można też przewidzieć ścieżki wysypane żwirem lub wyłożone płytkami (np. betonowymi) lub ogródki skalne. Wielkość obciążenia zależy od przewidywanego typu roślinności. Ze względu na obciążenie, grubość i rodzaj warstw wyróżnia się dwie grupy zieleni: intensywną i ekstensywną.

Zieleń intensywna to zwyczajne rośliny (drzewa i krzewy), wymagające normalnego gruntu i stałej pielęgnacji. Obciążenie jest w tym przypadku bardzo duże i konstrukcja dachu musi być bardzo mocna. Od momentu posadzenia roślin do ich wyrośnięcia mija od roku do dwóch lat. Utrzymanie takiego ogrodu jest dość kosztowne. Zieleń ekstensywną sadzi się na cienkiej warstwie substratu glebowego. Poza okresem wzrostu nie wymaga ona intensywnej pielęgnacji.

Zamiast sadzić rośliny na dachu można wykorzystać gotowe maty z już zakorzenioną roślinnością. Na dachach pochyłych projektuje się tylko zieleń ekstensywną. Rozmieszczenie roślinności ustala się zależnie od warunków: lokalizacji elementów nośnych stropodachu (np. drzewa sadzi się w bezpośrednim sąsiedztwie belek stropowych, aby odciążyć części stropu o mniejszej nośności), rozmieszczenia wyłazów dachowych lub świetlików. Trzeba też zadbać o swobodny dostęp do kominów i dylatacji (w ich sąsiedztwie można wykonać ścieżki żwirowe). Roślinność może pokrywać cały dach lub tylko jego część.

Warstwy

Niezmiernie ważne jest zaprojektowanie właściwej izolacji cieplnej, hydroizolacji oraz odprowadzenia wody z dachu. Zielone dachy, które powstały dawniej, mają często układ warstw trochę inny od stosowanego dzisiaj (są też dużo cięższe), ponieważ wybór materiałów był wtedy znacznie mniejszy niż obecnie. Najczęściej stosuje się tak zwany stropodach o odwróconym układzie warstw, czyli taki, na którym izolację termiczną układa się na zasadniczej izolacji przeciwwodnej. Przedłuża to żywotność izolacji przeciwwodnej i zmniejsza ryzyko przeciekania dachu.

Układ warstw w dachu zielonym

Typowy dach zielony składa się z następujących warstw (licząc od dołu, tzn. od powierzchni pokrycia dachowego):

  • podłoże (beton, gazobeton, blacha, drewno); jest to górna warstwa stropodachu z ewentualną warstwą wyrównującą lub nadającą spadek (np. z zaprawy cementowej),
  • izolacja wodochronna - z papy termozgrzewalnej modyfikowanej elastomerem (na podkładzie gruntującym) lub z folii PVC (na warstwie ochronnej),
  • izolacja termiczna zabezpieczająca pokrycie dachu i izolację wodochronną przed wahaniami temperatury, promieniowaniem słonecznym i uszkodzeniami mechanicznymi (czasami z wyprofilowanym spadkiem) - z płyt z polistyrenu ekstrudowanego zapewniających niską nasiąkliwość izolacji,
  • warstwa ochronna stanowiąca uszczelnienie dachu i chroniąca położone niżej warstwy przed niszczącym działaniem korzeni roślin - z dwóch warstw papy termozgrzewalnej modyfikowanej elastomerem (górna warstwa powinna mieć wkładkę aluminiową lub miedzianą), z fizeliny lub powłok z żywic epoksydowych,
  • warstwa drenażowa odprowadzająca nadmiar wody i utrzymująca właściwą wilgotność - z lekkich porowatych materiałów (żwiru rzecznego o grubym uziarnieniu, keramzytu, granulatu pumeksowego) ułożonych na warstwie ochronnej z geowłokniny; stosuje się też maty porowate ze styropianu lub tworzyw sztucznych, maty z włókien syntetycznych z nylonowymi pętlami jednostronnie laminowane włókniną (w niektórych systemach ekstensywnego zazieleniania dachu można zrezygnować z warstwy drenażowej, o ile nachylenie dachu jest większe od 20°),
  • warstwa filtrująca wodę spływającą do warstwy drenażowej, zapobiegająca zatykaniu się porów drenażu i wypłukiwaniu składników odżywczych z warstwy wegetacyjnej oraz umożliwiająca podciąganie wody do podłoża gruntowego z geowłokniny,
  • warstwa wegetacyjna stanowiąca właściwe podłoże pod uprawę roślin o składzie zależnym od typu roślinności; przy zieleni intensywnej stosuje się naturalne podłoże gruntowe (ciężar 10-centymetrowej warstwy podłoża wynosi około 200 kg/m2 - często wymagana jest grubość 40-60 cm), przy zieleni ekstensywnej stosuje się lekkie mieszanki, np. substratu torfowego ze składnikami sztucznymi (keramzyt, lawa wulkaniczna, perlit).

opr.: Redakcja