Biblioteka

Drewno i materiały drewnopochodne

Dodano: poniedziałek, 25 października 2010 09:10

Do wykonania konstrukcji dachów należy stosować drewno sosnowe lub świerkowe o wilgotności nieprzekraczającej 20%. Drewno należy zabezpieczyć przed korozją biologiczną impregnując środkami grzybo- i owadobójczymi.

Spis treści
» Drewno konstrukcyjne
» Tarcica
» Drewno klejone warstwowo
» Sklejka
» Płyty wiórowe i wiórowo-cementowe
» Płyty OSB
» Płyty paździerzowe i wiórowo-paździerzowe
» Płyty pilśniowe
   »Pokaż wszystko

Drewno konstrukcyjne

Drewno konstrukcyjne jest podzielone na klasy wytrzymałości, różniące się właściwościami mechanicznymi.

W najnowszej normie (PN-EN 338: 1999 Drewno konstrukcyjne - klasy wytrzymałości) przyjęto następujące klasy wytrzymałości:

  • dla drewna iglastego i topoli: C14, C16, C18, C22, C24, C27, C30, C35, C40,
  • dla drewna liściastego (bez topoli): D30, D35, D40, D50, D60, D70.

Liczba przy literze oznacza wytrzymałość drewna na zginanie w N/mm2 (MPa)

Uwaga!

Poprzednio obowiązywał inny podział na klasy wytrzymałości (dla drewna iglastego): K21, K27, K33, K39 (liczba przy literze oznacza wytrzymałość na zginanie w MPa). Podział ten jest jeszcze powszechnie stosowany przez producentów elementów drewnianych.

Wilgotność drewna stosowanego na elementy konstrukcyjne nie powinna przekraczać 18% w przypadku konstrukcji chronionych przed zawilgoceniem i 23% dla konstrukcji zlokalizowanych na otwartym terenie.

Tarcica

Tarcica jest podstawowym produktem drzewnym, otrzymywanym przez podłużne piłowanie (przetarcie) drewna okrągłego (pni drewnianych). Tarcicę sortuje się wytrzymałościowo, maszynowo lub wizualnie; zasady oceny dla każdego z tych przypadków podane są w odpowiednich normach. Tarcicę dzielimy ze względu na rodzaj drewna lub sposób obróbki.

Ze względu na rodzaj drewna:

  • tarcica iglasta,
  • tarcica liściasta.

Na elementy konstrukcji budowlanych zasadniczo stosuje się drewno iglaste. Stosowanie drewna liściastego jest dopuszczalne tylko w uzasadnionych przypadkach. Z twardego drewna liściastego (dąb, akacja) wykonuje się drobne elementy konstrukcyjne, takie jak: klocki, wkładki, kołki.

Ze względu na sposób obróbki:

  • tarcica nieobrzynana - otrzymuje się przez przetarcie wdłużne kłody (dwie pozostałe płaszczyzny boczne pozostają nieprzetarte),
  • tarcica obrzynana - otrzymuje się przez przetarcie wszystkich czterech płaszczyzn.

Podstawowe wyroby otrzymywane z tarcicy:

  • deski - tarcica iglasta lub liściasta o grubości (od 19 do 45 mm) o wiele mniejszej od dwóch pozostałych wymiarów,
  • bale - wyrób drewniany (tarcica obrzynana lub nieobrzynana) o grubości 50-100 mm i szerokości równej przynajmniej podwojonej grubości,
  • belki - wyrób drewniany (tarcica obrzynana) o przekroju prostokątnym, którego wymiary wynoszą od 120x200 do 220x280 mm,
  • krawędziaki (kantówka) - element tarcicy obrzynanej o wymiarach przekroju poprzecznego od 100x100 do 175x175 mm,
  • łaty - elementy tarcicy obrzynanej o wymiarach przekroju poprzecznego od 38x32 do 75x140 mm,
  • listwy - elementy tarcicy obrzynanej o grubości 12-32 mm i szerokości nie większej niż 70 mm,
  • tarcica podłogowa - produkowana z drewna sosnowego, jodłowego lub świerkowego i stosowana (maks. gr. 50 mm) do układania podłóg w budynkach mieszkalnych, przemysłowych lub gospodarczych; jakość tarcicy podłogowej określa się na podstawie dwóch klas I i II, według których drewno może mieć określoną liczbę wad.

Podział elementów konstrukcyjnych z drewna ze względu na rolę pełnioną w przenoszeniu obciążeń

  • belka - element nośny poziomy lub pochyły oparty na dwóch lub więcej podporach (ścianach, słupach, innych belkach); może mieć przekrój jednolity lub złożony (np. z dwóch lub więcej łat, dwuteowy), belki mają zawsze większą wysokość niż szerokość i wykonywane są z drewna litego, klejonego lub profili łączonych,
  • podciąg - belka, na której opierają się inne belki,
  • słup - pionowy element nośny, przenoszący obciążenia pionowe od spoczywających na nim belek, dachów, wiązarów; może mieć przekrój prosty lub złożony,
  • dźwigar - wiązar wieloelementowy o znacznej wysokości, płaski lub przestrzenny, pełnościenny lub ażurowy, przenoszący obciążenia konstrukcji na podpory główne (ściany lub słupy). Budowany jest z desek lub materiałów drewnopochodnych.

Elementy więźby dachowej

Do wykonania konstrukcji dachów należy stosować drewno sosnowe lub świerkowe o wilgotności nieprzekraczającej 20%. Drewno należy zabezpieczyć przed korozją biologiczną impregnując środkami grzybo- i owadobójczymi.

Elementy więźby:

  • krokwie - belki biegnące równolegle do kierunku nachylenia połaci dachowej i dźwigające obciążenie z połaci; opierają się na ścianach zewnętrznych i (w miarę potrzeby) na płatwiach,
  • płatwie - belki poziome, biegnące równolegle do kalenicy dachu, stanowiące podpory dla krokwi, oparte na słupkach,
  • murłaty - belki poziome leżące na murze (za ich pośrednictwem opiera się krokwie na ścianach murowanych lub betonowych),
  • słupki - elementy pionowe przenoszące obciążenie od płatwi na strop,
  • łaty - elementy pomocnicze, stanowiące część rusztu służącego do zamocowania pokrycia dachowego; przybija się je do kontrłat lub bezpośrednio do krokwi, prostopadle do nich, a równolegle do okapu,
  • kontrłaty - elementy pomocnicze, służące do utworzenia pustki wentylacyjnej pod pokryciem; przybija się je równolegle do krokwi (bezpośrednio lub na deskowaniu).

Rozróżniamy następujące konstrukcje więźb dachowych:

Więźba krokwiowa

Więźba krokwiowo-jętkowa

Więźba płatwiowo-jętkowa

  • płatwiowo-kleszczowa - składa się z wiązarów głównych (pełnych) ustawionych w odstępach 3-5 m; oraz wiązarów pustych rozmieszczonych co 0,8-1,2 m. Każdy wiązar pełny zbudowany jest z pary krokwi, pary kleszczy oraz dwóch słupów; kleszcze obejmują z obu stron słupy oraz krokwie; płatwie są dodatkowo podparte mieczami, które usztywniają dach w kierunku podłużnym; konstrukcję płatwiowo-kleszczową stosuje się przy rozpiętości dachu do 12,0 m; w przypadku poddasza użytkowego stosuje się najczęściej konstrukcję płatwiowo-kleszczową ze ścianką kolankową; ma to głównie na celu podniesienie poddasza oraz zwiększenie jego powierzchni użytkowej.
  • krokwiowa - składa się z wiązarów krokwiowych; krokwie mają tylko dwa oparcia: w kalenicy, jako złącze krokwi i na murłacie ułożonej na ścianie zewnętrznej; wiązary krokwiowe stosuje się przy rozpiętościach dachu do 7,0 m w świetle ścian zewnętrznych; długość krokwi powinna wynosić do 4,5 m przy pokryciu ciężkim (np. dachówka ceramiczna) lub 5,0 m przy pokryciu lekkim (np. gont bitumiczny na deskowaniu); usztywnienie więźby uzyskuje się za pomocą wiatrownic z desek, które przybija się do każdej krokwi dwoma gwoździami od dołu tj. od strony poddasza; krokwie mają przekrój prostokątny o stosunku szerokości do wysokości 1/2 do 1/3; nie należy stosować krokwi węższych od 5 cm (utrudnione przybijanie deskowania lub wiatrownic),
  • krokwiowo-jętkowa - składa się z wiązarów, w których każdą parę krokwi usztywnia się dodatkową rozporą, tzw. jętką; konstrukcję taką stosuje się, gdy rozpiętość dachu w świetle ścian zewnętrznych wynosi od 5,0 do 7,5 m i długość krokwi przekracza 4,5 m; jętkę umieszcza się na wysokości do 0,6 długości krokwi,
  • płatwiowo-jętkowa - konstrukcja, w której jętki podpiera się płatwiami - belkami podłużnymi, które oparte są na słupach; w skład układu wchodzą również miecze czyli belki, które na słupach dodatkowo podpierają jętki i płatwie; słupy oparte są na podwalinach; dach taki stosuje się w sytuacji, gdy rozpiętość dachu w świetle ścian zewnętrznych wynosi od 9,0 do 11,0 m, a jętka ma długość większą niż 3,5 m.

Więźba płatwiowo-kleszczowa

Więźba płatwiowo-kleszczowa