Biblioteka

Lekkie pokrycia dachowe

Dodano: środa, 12 sierpnia 2015 10:15

Pokrycia dachowe umownie podzielono na lekkie i ciężkie. Do grupy lekkich zalicza się te materiały, których ciężar nie przekracza kilkunastu kilogramów na metr kwadratowy. Wśród nich są gonty papowe, blachy płaskie i blachodachówki, faliste płyty bitumiczne, faliste płyty włókowo-cementowe.

Grupa pokryć ciężkich obejmuje m.in. dachówki ceramiczne i cementowe, ważące aż 40-90 kg/m² oraz strzechę o wadze 40-80 kg/m².

PODKŁAD POD LEKKIE POKRYCIA DACHOWE

Podkład, w formie deskowania lub ołacenia, układa się na konstrukcji dachu, a dopiero na nim - pokrycie zewnętrzne. Dlatego można stwierdzić, że bez prawidłowo przygotowanego podkładu, nie da się ułożyć dobrego pokrycia dachu. Określenie dobry oznacza w przypadku podkładu - odpowiednio szczelny, sztywny i wentylowany, dobrany do kąta nachylenia połaci dachu oraz rodzaju wybranego pokrycia wierzchniego.

Sztywny podkład z drewnopochodnych płyt mfp układa się pod pokrycia z blachy płaskiej i pod gonty bitumiczne

Sztywny podkład z drewnopochodnych płyt mfp układa się pod pokrycia z blachy płaskiej i pod gonty bitumiczne (fot. Pfleiderer)

Pełne deskowanie usztywnia konstrukcję dachu. Tradycyjnie wykonuje się je z wąskich desek (o szer. do 150 mm i gr. 19-25 mm) albo ze sklejki wodoodpornej o grubości 12-18 mm. Nowocześniejszym rozwiązaniem jest przybicie do krokwi płyt drewnopochodnych (OSB, mpf) o gr. 15-22 mm.

Na takim podłożu układa się potem trwały materiał hydroizolacyjny - papę albo folię wstępnego krycia (FWK). Równego, gładkiego i sztywnego podkładu wymagają pokrycia z płaskiej blachy oraz materiałów bitumicznych (papy, gonty).

Ołacenie konstrukcji polega na przybiciu na krokwiach dachowych rusztu z drewnianych listew, czyli łat i kontrłat. Kontrłaty nabija się równolegle do krokwi, a łaty prostopadle do nich. Najczęściej stosuje się łaty o wys. 40-50 mm i szer. 38-60 mm, w rozstawie co 300-400 mm. Przekrój łat i ich rozstaw zależy m.in. od ciężaru i sztywności pokrycia, kąta nachylenia połaci, rozstawu krokwi. Dawniej stosowano samo ołacenie, ale obecnie więźbę dachu osłania się również folią dachową (przeważnie membraną, czyli wytrzymałą folią wielowarstwową o wysokiej paroprzepuszczalności).

Mocuje się ją bezpośrednio na krokwiach, zważając na zwrócenie jej odpowiednią stroną do dołu. Dopiero na niej nabija się ołacenie. Prawidłowo przygotowany ruszt zapewnia dobrą wentylację pomiędzy podkładem a pokryciem wierzchnim. Ołatowanie wykonuje się pod blachodachówki oraz płyty faliste.

BLACHY DACHOWE

Pokrycia ze wszystkich rodzajów blach są lekkie - np. blacha aluminiowa waży niespełna 2 kg/m², stalowa powlekana od 5 kg/m². Można je ułożyć szybko i łatwo. Ze względu na wysoką cenę wyrobów z blachy aluminiowej, cynkowo-tytanowej lub miedzianej, w Polsce wykorzystuje się je dość rzadko, mimo że ich trwałość jest bardzo długa - 100 lat, a nawet 300 lat (w przypadku prawidłowo ułożonej blachy miedzianej).

Blacha na rąbek stojący najczęściej oferowana jest w kolorze grafitowym, czerwonym, ciemnobrązowy i czarnym

Blacha na rąbek stojący najczęściej oferowana jest w kolorze grafitowym, czerwonym, ciemnobrązowy i czarnym (fot. Ruukki)

Spośród blaszanych pokryć dachowych najczęściej wybierane są wyroby ze stali powlekanej wielowarstwowo specjalnymi powłokami ochronnymi ewentualnie jeszcze z posypką mineralną, albo barwionego piasku kwarcowego. Trwałość takich blach, zależnie od zastosowanej powłoki wykończeniowej, szacuje się na 20-50 lat.

Powłoki zabezpieczają pokrycie przed korozją, uszkodzeniami mechanicznymi, promieniowaniem UV, warunkami zewnętrznymi. Spośród powłok zewnętrznych najpowszechniejszy jest poliester.

Najwrażliwsza na uszkodzenia jest powłoka typu poliester standard - z tego powodu najtańsza i najmniej trwała. Powłoka typu poliester mat nakładana jest w fabryce grubszą warstwą, wskutek czego staje się bardziej odporna na uszkodzenia. Lepiej się na nią zdecydować, bo jest tylko ok. 10% droższa.

Posypka mineralna na blasze stalowej sprawia, że pokrycie dachowe przybiera szlachetny wygląd - ma szorstką i matową powierzchnię. Warto wiedzieć, że blachy z mineralną posypką wytwarza się tylko w małych arkuszach (o wymiarach ok. 1 x 1 m), wskutek czego dobrze nadaje się na dachy o bardziej skomplikowanych kształtach (unika się wtedy dużej ilości odpadów). Blachy powlekane powłokami ochronnymi można kupić w arkuszach o różnej długości, co ma znaczenie np. przy kryciu prostych dwuspadowych dachów - wtedy używanie długich arkuszy zmniejsza pracochłonność i ogranicza ilość odpadów.

Pokrycia z blachy produkuje się w formie arkuszy płaskich albo profilowanych, nadając tym drugim profil falisty, trapezowy albo imitujący dachówki (stąd wzięła się potoczna nazwa blachodachówki).

Blachy płaskie. Mają rdzeń ze stali bądź aluminium, a na nim powłokę ochronną. Płaskie arkusze niepowlekane wykonuje się z miedzi, stopu cynkowo-tytanowego. Blachy płaskie nadają się na dachy strome i płaskie, jednak trzeba dla nich przygotować podkład z deskowaniem (deski mogą mieć odstęp do 5 cm). Blachy płaskie mają tę zaletę, że odcięte fragmenty blachy łatwo zagospodarować na obróbki blacharskie lub na innym dachu. Pokrycia z płaskiej blachy cechuje nowoczesny wygląd, lecz ich wadą jest mała izolacyjność akustyczna. Formuje się je łatwiej niż blachodachówki.

Blachodachówka. Można ją ułożyć na większości dachów o nachyleniu powyżej 15 stopni, jednak najmniej odpadów uzyskuje się na dachach o nieskomplikowanym kształcie. Produkuje się ją w postaci przetłoczonych arkuszy blachy z rdzeniem stalowym, rzadziej aluminiowym, nadając jej kształt prawdziwej dachówki. Arkusze pokrywa się powłokami ochronnymi - wspomnianym wyżej poliestrem, ale również akrylem i wieloma innymi, które stanowią o trwałości pokrycia oraz o jego walorach dekoracyjnych i, oczywiście, cenie.

Niektóre typy blachodachówki pokrywa się dodatkowo ozdobną posypką z kruszywa mineralnego. Trwałość najbardziej wytrzymałych rodzajów blachodachówki szacuje się na 50 lat. Blachodachówki z mniej wytrzymałymi powłokami otrzymują fabryczną gwarancję na 15, 20, 25, 30 lat.

Blachodachówkę przykręca się do drewnianego ołacenia wkrętami farmerskimi z podkładką pod łebkiem i uszczelką z EPDM. Blachodachówka standardowa kosztuje od 25 zł/m², z powłokami o zwiększonej odporności na korozję i czynniki zewnętrzne - od 35 zł/m², z posypką mineralną - powyżej 70 zł/m².

POKRYCIA BITUMICZNE

Papy bitumiczne. Wykorzystuje się je jako tymczasowe pokrycie albo do napraw starych dachów, albo do końcowego pokrycia płaskich dachów. Trzeba je układać na pełnym deskowaniu, najlepiej stosując dwie warstwy papy: podkładową i wierzchniego krycia.

Samoprzylepny gont bitumiczny z podcieniem i wzorem w kształcie plastra miodu

Samoprzylepny gont bitumiczny z podcieniem i wzorem w kształcie plastra miodu (fot. Ar-Mar Brothers)

Gonty bitumiczne. Wytwarzane są w formie ponacinanych pasów papy. Osnowę pasów, z włókna szklanego lub poliestru, nasączoną wodoszczelną masą asfaltową, wykańcza się zwykle posypką mineralną lub ceramiczną.

Gonty bitumiczne mają na spodniej powierzchni samoprzylepną powłokę, dostosowującą się do naturalnej "pracy" konstrukcji dachu, dlatego doskonale nadają się na dachy z połaciami nachylonymi od 12° do 90° oraz na dachy z nieregularnym lub łukowatym kształcie.

Choć trwałość gontów wynosi tylko 15-20 lat, zachętą do ich używania są niska cena, mały ciężar (8-12 kg/m²), łatwe układanie i naprawy, różnorodne faktury i kolorystyka, np. imitujące tradycyjny drewniany gont, naturalny łupek. Pokrycia bitumiczne układa się na podkładzie pełnym, sztywnym i równym - takie parametry spełniają płyty drewnopochodne oraz deski układane bez odstępów (najlepiej łączone na wpust i pióro).

Przygotowanie takiego podkładu nie jest tanie, co trzeba brać pod uwagę, wybierając pokrycia bitumiczne. Miejsca wbijania gwoździ papiaków są oznaczone fabrycznie na pasach pokrycia. Gonty bitumiczne można kupić już od 25 zł/m².

Bitumiczne płyty faliste. Powstają z włókien nasyconych bitumem, są barwione w masie, lekkie i łatwe w obróbce. Ich trwałość oszacowano na 15-20 lat. Do sprzedaży trafiają w postaci niedużych płyt, uformowanych w klasyczny falisty kształt, albo w przetłoczenia naśladujące dachówkę. Podczas montażu płyty nie wymagają deskowania - wystarcza im ołacenie. Potrzebne są natomiast specjalne gwoździe z szerokim łebkiem, wykonanym z tworzywa sztucznego. Żeby akcesoria mocujące nie rzucały się w oczy, najlepiej wybrać tworzywo w tym samym kolorze, co płyty.

BLACHARSKIE I AKCESORIA DACHOWE

Samo pokrycie, w postaci odpowiednio przyciętych arkuszy czy płyt, nie utworzy szczelnego i ładnego dachu.

Łączniki. Blachy, gonty, płyty dachowe przytwierdza się do podkładu, używając adekwatnie dobranych łączników, tj. spinek dekarskich, wkrętów, gwoździ.

Gotowe elementy, zastępujące ręczną obróbkę blacharską. Precyzyjnej obróbki blacharskiej wymagają kominy, gzymsy, okna dachowe, piony wentylacyjne, jak również kalenice, kosze i okapy. Dla szczelności i trwałości dachu, obróbki blacharskie mają kluczowe znaczenie, więc warto skorzystać z producenckiej oferty akcesoriów, przygotowanych specjalnie dla danego systemu pokryć dachowych.

Fabrycznie wytworzone gąsiory i listwy wentylacyjne, kominki wentylacyjne, elementy brzegowe spełnią wszelkie niezbędne parametry techniczne i użytkowe, a w porównaniu z ręcznie wykonywaną przez dekarzy obróbką blacharską, często w końcowym rozrachunku są niewiele droższe. Dodatkowo inwestorzy mają z góry określony i zagwarantowany efekt estetyczny.

Ochrona pokrycia podczas prac kominiarskich lub napraw dachu. Inna grupa akcesoriów chroni powłoki pokrycia dachowego przed uszkodzeniem podczas dalszego użytkowania - każdy dach powinien mieć wygodny wyłaz dachowy, ławy i stopnie kominiarskie.

Zabezpieczenia przed śniegiem i ptakami. Płotki przeciwśnieżne skutecznie chronią rynny przed zniszczeniem, kiedy z dachu zsuwają się zalegające masy śniegu i lód. Śniegołapy rozbijają natomiast pokrywę śnieżną i lodową na mniejsze fragmenty. Grzebień, czyli tzw. wróblówka, uniemożliwia ptakom gnieżdżenie się pod okapem dachu.

Lilianna Jampolska
fot. otwierająca: Budmax-Metal