Wybór więźby dachowej

Dodano: poniedziałek, 10 lipca 2017 10:00

Kształt i wygląd dachu zależy od wielu parametrów. Najważniejsze są warunki zapisane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ponieważ trzeba się do nich dostosować. Mogą one określać np. kąt nachylenia dachu, wysokość kalenicy, a nawet kolor i rodzaj pokrycia dachowego. Kolejnym czynnikiem, z którym trzeba się liczyć, jest wizja architekta. W końcu każdy twórca chce zrealizować (przeforsować) swoje pomysły. Trzeba też brać pod uwagę wymagania inwestorów - niestety, nie zawsze racjonalne. Nie można również zapomnieć o warunkach regionalnych, czyli klimacie, terenie, lokalnej architekturze. A to nie wszystko, o czym trzeba pamiętać...

Rozpiętość ścian nośnych

Rozpiętość ścian nośnych dobierana jest przez projektanta i zależy głównie od przeznaczenia budynku oraz jego wielkości, a w konsekwencji ma wpływ na rodzaj konstrukcji dachowej:

  • 6-7 m oznacza niedużą rozpiętość podpór (ścian), która jest najbardziej odpowiednia dla najprostszych wiązarów krokwiowych, jętkowych lub kratownicowych. Oznacza łatwość wykonania wszelkich konstrukcji oraz niewielki koszt wykonania dachu;
  • 10-12 m to spora rozpiętość w domu jednorodzinnym, która ogranicza wybór konstrukcji dachu, najczęściej do płatwiowo-kleszczowej lub kratownicowej. Zwykle dość znacznie komplikuje wykonanie dachu.

Kąt nachylenia dachu

Kąt ten może być narzucony odgórnie przez decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub dostosowany do stylu budynku (np. płaskie dachy w domach modernistycznych, a strome, czterospadowe w dworkach) czy uwarunkowany rodzajem pokrycia dachowego (papa, strzecha, różne rodzaje blachy, dachówek).

2-10° to bardzo mały spadek, niemal wymusza stosowanie stropodachu, czyli konstrukcji bardziej przypominającej strop niż dach. Wiązary wykonuje się zazwyczaj z drewnianych belek dwuteowych lub kratownicowych, czasami z drewna klejonego. Z uwagi na zachowanie szczelności wybór pokrycia ograniczony jest do wszelkiego rodzaju materiałów bitumicznych lub pokryć blaszanych. Tak mały kąt nachylenia dachu stosuje się głównie w domach piętrowych lub o nowoczesnej architekturze.

14-23° to spadek idealny dla trójkątnych wiązarów kratowych. Wybór materiałów pokryciowych jest wtedy znacznie większy. Mogą to być blachy i blachodachówki, płyty włóknowo-cementowe albo dachówki ceramiczne i cementowe (z pewnymi ograniczeniami). Dachy o takim spadku szczególnie dobrze wyglądają w budynkach parterowych, ale można je stosować również w domach piętrowych. Przestrzeń poddasza doskonale nadaje się do przechowywania różnych rzeczy (np. sanek, rowerów) oraz do zainstalowania urządzeń wentylacji mechanicznej z rekuperatorem.

30–60° to najlepszy kąt nachylenia dachu dla tradycyjnych rozwiązań konstrukcyjnych. Oczywiście, krokwie oraz inne elementy więźby można wykonywać z belek dwuteowych czy kratownic, a nie tylko z drewnianych bali. Pokrycie dachu można wykonać z każdego materiału, także z gontu, trzciny, czy wiórów osikowych. Przy takim nachyleniu połaci sensownym rozwiązaniem jest projektowanie poddasza użytkowego.

Zagospodarowanie poddasza na mieszkalne

To rozwiązanie często jest wynikiem niewielkiej szerokości i wielkości działki budowlanej, a czasami - wyraźnym życzeniem inwestora. Trzeba jednak pamiętać, że stanowi spore utrudnienie konstrukcyjne, a daje bardzo ograniczony komfort. Zapewnienie wysokości użytkowej (min. 2,5 m) oraz odpowiedniego oświetlenia pomieszczeń (przez okna połaciowe, lukarny lub okna w ścianach szczytowych) ma - oczywiście - wpływ na wybór konstrukcji dachowej. Tradycyjne więźby jętkowe, a zwłaszcza płatwiowo-kleszczowe (w ograniczonym stopniu - kratownicowe), będą tu najkorzystniejszym rozwiązaniem.

Liczba połaci

Liczba połaci w zasadniczy sposób wpływa na wygląd budynku oraz stopień skomplikowania konstrukcji dachowej. Zależy od decyzji architekta, a czasami od inwestora. Oczywiście, dachy jedno- lub dwuspadowe są najłatwiejsze do wykonania i najtańsze. Najczęściej to konstrukcje rozporowe lub kratownicowe. Z kolei dachy wielopołaciowe należą do droższych i dość trudnych, zarówno przy projektowaniu, jak i przy realizacji. W tym przypadku korzystniejsze są tradycyjne więźby jętkowe i płatwiowo-kleszczowe.

oprac. Agnieszka Zygmunt
zdjęcia: Fakro, Gerard, Schiedel